Duurdere sigaret jaagt roker naar buitenland: 'Nog duurder maken heeft geen zin'

In dit artikel:

In 2024 stegen de prijzen van sigaretten en shag in Nederland ongekend sterk, met respectievelijk een verhoging van 24% en 45%, wat resulteerde in meer dan 11 euro voor een pakje sigaretten en ongeveer 25 euro voor een pak merkshag. Deze accijnsverhoging was de derde in een reeks sinds 2020, bedoeld om rokers te ontmoedigen en extra inkomsten voor de schatkist te genereren. Uit onderzoek van het RIVM blijkt echter dat het effect op het stoppen met roken in 2024 juist kleiner was dan na eerdere accijnsverhogingen. Slechts één op de vijftien rokers gaf aan te zijn gestopt, terwijl minder dan één op de vijf een stoppoging ondernam, voornamelijk gemotiveerd door gezondheidsredenen en in toenemende mate ook financiële overwegingen.

Een belangrijke oorzaak van het verminderde stopeffect is dat een groeiend deel van de rookwaar niet in Nederland, maar in het buitenland wordt aangeschaft, vooral in Duitsland waar de prijzen aanzienlijk lager zijn. Inmiddels wordt ongeveer 62% van de gerookte tabak uit het buitenland gehaald, tegenover 38% vóór de laatste prijsverhoging. Door deze grensoverschrijdende aankopen ontlopen veel rokers de hogere Nederlandse accijnzen, waardoor de doelen van de overheid niet worden bereikt.

Het RIVM adviseert daarom om niet verder te verhogen met accijnzen, maar om in plaats daarvan grensoverschrijdende inkoop aan te pakken. Voorstellen zijn onder meer het harmoniseren van tabaksprijzen binnen de EU en het verlagen van de maximale hoeveelheid tabak die rokers over de grens mogen meenemen. Momenteel mag men vier sloffen sigaretten en één kilo tabak meenemen, wat voor zware rokers voldoende is voor één tot twee maanden, waardoor frequente grensbezoeken niet nodig zijn. Deze maatregelen zouden kunnen bijdragen aan het ontmoedigen van roken en het voorkomen van ontwijkgedrag.